Co zabierze komornik?

, ,

Choć powszechnie uważa się, że komornik może zająć zarówno wszystkie oszczędności dłużnika, jak i jego, tak zwane, ruchomości, to uspokajamy – takie działanie jest niezgodne z prawem. Prawo dokładnie wskazuje, jaka część wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty czy środków na koncie jest dla komornika nietykalna.

Zakres pracy i obowiązków sądowych komorników reguluje Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Ustawa opisuje także konsekwencje, jakie mogą ponieść za podejmowanie działań niezgodnych z prawem.

Ile może zabrać komornik?

Umowa o pracę

W przypadku osób zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę, które nie korzystają z podwyższonych kosztów uzyskania przychodu, komornik może zająć 50% wynagrodzenia. Musi jednak przy tym uwzględnić przepisy dotyczące kwoty wolnej od potrąceń, które znajdują się w art. 87 Kodeksu pracy. W przypadku osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu jej wysokość jest równa:

  •  wynagrodzeniu minimalnemu za pracę (1 850 zł brutto od 1 stycznia 2016 r.), już po odliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Na przykład, w przypadku, gdy dłużnik zarabia 2500 zł brutto, komornik nie może zająć 50% tej kwoty, ponieważ suma, która pozostanie, będzie niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
  • 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, już po odliczeniu wyżej wymienionych opłat – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi.
  • 90% minimalnego wynagrodzenia za pracę, już po odliczeniu składek ZUS i podatku dochodowego od osób fizycznych – jeśli z wynagrodzenia pracownika potrącane są kary pieniężne przewidziane w Kodeksie pracy.

Uwaga! Jeśli dłużnik nie jest zatrudniony na pełny etat, powyższe kwoty zmniejszają się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Kwoty wolne od potrąceń nie są uwzględniane, jeśli komornik rozpoczął postępowanie egzekucyjne w związku z niepłaconymi alimentami. Wówczas może zająć 60% wypłaty, nawet jeśli jej wysokość jest równa minimalnemu wynagrodzeniu o pracę.

Umowa zlecenie lub o dzieło

W przypadku osób zatrudnionych w oparciu o umowę cywilnoprawną, komornik może zająć całość wynagrodzenia. Jest jednak pewna możliwość. Jeśli umowa-zlecenie lub umowa o dzieło są jedynym i stałym źródłem utrzymania dłużnika, mogą być zastosowane zasady obowiązujące w przypadku umowy o pracę. Chodzi tu o sytuacje, kiedy dłużnik od dłuższego czasu pracuje u jednego pracodawcy, otrzymuje stałe i w miarę regularne dochody, ale nie ma umowy o pracę. Istotne w tym zakresie będzie, aby dłużnik zgłosił to komornikowi, składając odpowiednie dokumenty i wnioski.

Emerytura lub renta

Świadczenia wypłacane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (emerytura, renta rodzinna i z tytułu niezdolności do pracy, zasiłek pogrzebowy, dodatek pielęgnacyjny) również objęte są przepisami dotyczącymi kwot wolnych od potrąceń. Ich wysokość wskazuje art. 140 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Określa, że kwota, która pozostać musi dłużnikowi, już po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i należności z tytułu podatku dochodowego, musi być równa co najmniej:

  • 25% wysokości świadczenia,
  • 40% wysokości świadczenia, jeśli egzekucja dotyczy zaległości w należnościach alimentacyjnych,
  • 50% wysokości świadczenia w przypadku najniższych rent i emerytur.

Ile może zabrać komornik z rachunku bankowego?

Od niedawna obowiązuje znowelizowany zapis Prawa bankowego odnoszący się do kwoty wolnej od zajęcia z rachunków bankowych. Zgodnie z nim środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U Nr 200, poz. 1679, z późn. zm.20) ), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.

Oznacza to, że nowa kwota wolna od zajęcia w wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązuje dla każdego miesiąca oddzielnie, czyli aktualnie 1387,50 zł.

Bez zmian pozostaje zasada, że środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wskazanej wysokości niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku. Poza tym środki pieniężne zgromadzone na innych rodzajach rachunków w dalszym ciągu będą podlegać zajęciu w całości.

Czego nie może zabrać komornik?

Polskie prawo wskazuje świadczenia, które w ogóle nie podlegają egzekucji. Według art. 831 Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego komornik nie może zająć między innymi:

  • sum przyznawanych przez Skarb Państwa na specjalne cele, w szczególności wsparć i stypendiów,
  • świadczeń z pomocy społecznej,
  • kwot z założenia przeznaczonych na pokrycie wyjazdów i innych wydatków związanych ze sprawami służbowymi,
  • świadczeń integracyjnych wypłacanych osobom, które podlegają wykluczeniu społecznemu i nie są w stanie samodzielnie się utrzymać,
  • wypłaty pochodzące z programów finansowanych ze środków publicznych (na przykład z Unii Europejskiej). Mogą zostać zajęte przez komornika tylko, jeśli należności, których dotyczy postępowanie egzekucyjne, związane są z realizacją projektu, na który te środki miały zostać przeznaczone.

Ponadto art. 829 Kodeksu postępowania cywilnego dokładnie wskazuje na ruchomości niezbędne do życia, których komornik nie ma prawa zająć. Są to między innymi:

  • zapasy żywności i opału konieczne do przeżycia przez okres jednego miesiąca,
  • bielizna, pościel, ubrania codzienne,
  • przedmioty niezbędne do nauki i wykonywania praktyk religijnych,
  • dokumenty osobiste i odznaczenia,
  • narzędzia, ubrania i surowce niezbędne do wykonywania pracy zawodowej przez okres tygodnia (z wyłączeniem pojazdów mechanicznych),
  • leki niezbędne do funkcjonowania,
  • przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub kogoś z jego rodziny.

Komornik a 500+

Świadczenie 500+ przysługuje wszystkim rodzinom, w których wychowują się dzieci. Przy pierwszym dziecku obowiązuje kryterium dochodowe, aby otrzymać świadczenie, natomiast przy każdym kolejnym już nie. Beneficjenci tego świadczenia mogą być spokojni, ponieważ komornik nie będzie miał dostępu do środków wypłacanych z tytułu programu 500+. Będą one mogły zostać przekierowane na specjalne, bezpłatne subkonto danej osoby.

Aby ochronić te środki od sierpnia tego roku obowiązują przepisy, które zakładają możliwość tworzenia przez osoby otrzymujące takie świadczenia na dzieci, specjalne konta, do których komornicy nie będą mieli dostępu. W efekcie rząd chce chronić pieniądze z 500plus przed komornikiem. Są one bowiem środkami, które mają wspomóc wychowywanie i utrzymanie dziecka w każdej polskiej rodzinie.

Czytaj więcej o świadczeniu 500+»

Skarga na komornika

Dłużnik może złożyć skargę na pracę komornika, jeśli uzna, że doszło do naruszenia przepisów prawa lub zaniechania działań, które miały chronić jego interesy. Sporządza się ją w formie pisemnej i dostarcza do sądu rejonowego, przy którym pracuje dany urzędnik. Skargę należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia podjęcia lub niepodjęcia przez komornika określonej czynności. Szczegółowe informacje na ten temat znaleźć można w art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego.